„Nafta” Leszka Oprządka – wernisaż wystawy w BWA w Krośnie

Biuro Wystaw Artystycznych w Krośnie zaprasza na wystawę „Nafta” autorstwa Leszka Oprządka, której kuratorką jest Agnieszka Tes. Wernisaż odbędzie się 29 sierpnia o godz. 18:00. Wystawa będzie prezentowana do 26 września 2026 roku.

„Nafta” to osobista podróż Leszka Oprządka do Krosna i krajobrazów dzieciństwa. Artysta powraca do świata dawnej Turaszówki – miejsca związanego z historią krośnieńskiego przemysłu naftowego, charakterystycznymi sylwetami kiwonów, wież wiertniczych i zbiorników.

W swoich rzeźbach Oprządek wykorzystuje przede wszystkim drewno i glinę, które poddaje transformacji, zachowując ich naturalny charakter, a jednocześnie nadając im nowe znaczenia. „Nafta” to spotkanie osobistej pamięci z historią Krosna i uniwersalną refleksją nad tym, co pozostaje ukryte.

U źródeł twórczości Leszka Oprządka leży poszukiwanie rudymentów rzeczywistości ukrytych pod zewnętrzną warstwą zjawisk. Wystawa Nafta, dedykowana pamięci ojca, jest reminiscencyjną podróżą do krajobrazów dzieciństwa i lat młodzieńczych spędzonych w Krośnie. To swoista transpozycja świata zapamiętanego, w której natura, myśl i proces zespalają się w syntetyczną, rzeźbiarską formę. Drewno i glina, jako podstawowe tworzywa, stają się tu nośnikami idiosynkratycznych odczuć, indywidualnej pracy pamięci i wyobraźni. Jednocześnie artysta sięga do złóż uniwersalnych, penetrując prawa istniejące w przyrodzie i dziedzictwo przechowywane w bogactwie kultur. Jego wspomnienia przesiąknięte są klimatem rodzinnego miasta i okolicy, znanej z pionierskiego wkładu w rozwój przemysłu naftowego. Powraca w nich dom na terenie dawnej kopalni w Turaszówce, charakterystyczne pejzaże z sylwetami kiwonów, wież wiertniczych, pomp i zbiorników, obrazy czarnej mazi pokrywającej drewniane lub metalowe konstrukcje. Ewokowany jest nawet charakterystyczny, ciężki, ziemisty zapach.

Rzeźby Oprządka dalekie są od akademickiego mimesis. W niektórych odbija się zaciekawienie prostymi mechanizmami działania maszyn z epoki przedindustrialnej, widokami składowisk elementów – rur i śrub – oraz surowością form. Niektóre, niczym totemiczne symbole, przyjmują postać wydłużonych wież o ażurowej strukturze, wykonanych z gliny lub drewna (Wieża). W pracy Turaszówka na trójdzielnej podporze, kojarzącej się z konstrukcją wiertniczą, zawieszony jest drewniany kloc. Jego wykrój oraz perforowana faktura mają nawiązywać do mapy i rzeźby terenu. Związek natury i kultury w optyce artysty wchodzi w intrygującą synergię, wskazując na głębokie powiązania procesów życia. Tak jak dzieje się to w przypadku ropy naftowej, która stała się siłą napędową cywilizacji ludzkiej. Kształty natury są przez rzeźbiarza częściowo zachowywane, częściowo obrabiane i transformowane w inny kontekst, stanowią jednak zawsze punkt wyjścia i podstawową inspirację. Pień drzewa z wydrążonymi otworami prowadzącymi do zaczernionego wnętrza, zatytułowany Cysterna, jest próbą zajrzenia w głąb tego, co bezpośrednio widoczne, skierowania wzroku do zawartości środka. Otwieranie ukrytego, dotykanie granic poznania, poczucie zagadkowości i wielowymiarowości istnienia od dłuższego już czasu charakteryzują poszukiwania twórcy. Na wystawie Nafta pojawiają się zarówno prace wcześniejsze, których „ściany” niekiedy rentgenowsko prześwietlał, jak i dzieła najnowsze, podążające tym tropem. Zestawianie pełnego i pustego, twardości materii i wrażenia próżni, zamkniętych i otwartych powierzchni, płaskich miejsc i enigmatycznych wgłębień lub wypukłości prowadzi do dynamicznej sytuacji odbioru, która aktywuje wyobraźnię. Tendencja ta obecna jest zarówno w scalonej bryle Schronu, jak i w złożonej strukturze Pandory, gdzie gra zewnętrznego i wewnętrznego uruchamia szereg asocjacji. Pod wiekiem czarnej „puszki” kryje się „magma” poskręcanych, organicznych kształtów. Można wystawić je na światło dzienne albo tylko uchylić rąbka tajemnicy o ich obecności, czy też całkowicie uczynić je niewidzialnymi. Dzieło staje się w ten sposób metaforą poznania, a jego zawartość treściowa, podobnie jak w innych rzeźbach, może rozrastać się zależnie od psychicznych zasobów odbiorcy. Archaiczny motyw, ujęty w uproszczoną, ale i niejednoznaczną formę, zaczyna rezonować ze współczesną wrażliwością.

Opalane na kolor brunatnej czerni drewno i szkliwiona na grafitowo glina już same w sobie są aluzją do swoistej urody naftowych kopalń – miejsc nieobjętych zwyczajnym rytmem życia, położonych na uboczu, nieco mrocznych. Zgrzebną, a zarazem intrygującą warstwę estetyczną prac budują też twarde cięcia, asceza środków wyrazu, multiplikacje i rytmizacje elementów. Oprządek wprowadza w przestrzeń galerii prymarność doświadczenia, świadomie wiedzie dialog z tym, co dane przez naturę i wytworzone przez człowieka. W efekcie jego oryginalna twórczość, czerpiąca zarówno z bezpośredniej obserwacji, jak i z ducha odchodzących światów, ze schedy kultur i wybranych nurtów awangardy, oczyszcza przebodźcowaną wzrokowość człowieka naszych czasów. Skłania nas do zmiany trajektorii percepcji, przekraczania powierzchowności i uważnego zatrzymania się na tym, co nie epatuje wizualną atrakcyjnością.
Agnieszka Tes

Leszek Oprządek – rzeźbiarz i malarz, twórca obiektów.
Urodził się w 1964 w Krośnie. Jest absolwentem Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie.
W 1988 roku otrzymał dyplom – wyróżniony medalem – na Wydziale Rzeźby w pracowni prof. Antoniego Hajdeckiego, natomiast w 1991 uzyskał dyplom z wyróżnieniem na Wydziale Malarstwa w pracowni prof. Janiny Kraupe-Świderskiej (specjalizacja – malarstwo w architekturze i urbanistyce).
Stypendysta Ministerstwa Kultury i Sztuki (1991/92) oraz Stypendium Twórczego Prezydenta Miasta Bielska-Białej (2017).
Jest autorem 17 wystaw indywidualnych. W latach 1988–2025 brał udział w ok. 150 wystawach zbiorowych w kraju i za granicą. Od 2001 do 2018 roku był stałym uczestnikiem sympozjów dla artystów posługujących się językiem geometrii organizowanych przez dr. Bożenę Kowalską w Orońsku, a następnie w Radziejowicach.
Laureat Grand Prix Konfrontacji Najmłodszych Artystów Krakowskich, Myślenice (1988) oraz II nagrody „O nas dzisiaj – Sztuka dwóch czasów” w Muzeum Narodowym w Gdańsku (1999).
Prace Leszka Oprządka znajdują się w zbiorach: Muzeum w Bochum Niemcy), Galerii Studio w Warszawie, Muzeum Okręgowego w Radomiu, Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku, Mazowieckim Centrum Sztuki Współczesnej „Elektrownia” w Radomiu, Akademii Sztuk Pięknych w Łodzi, w Kolekcji Sztuki Galerii Bielskiej BWA w Bielsku-Białej oraz w kolekcjach prywatnych w kraju i za granicą.